Oznaczenie: kolor zielony
Długość trasy: 10 km
Suma podejść: około 300 metrów
Czas przejścia: 3 - 4 godz.

     Bardzo atrakcyjny widokowo szlak, wiodący wzgórzami wokół Cisownicy. Nie jest to szlak trudny, ale w kilku miejscach ma dosyć strome podejścia.

Przebieg i opis szczegółowy szlaku:

Od budynku Świetlicy Gminnej w Cisownicy idziemy początkowo w dół drogą główną (ok. 20 metrów), po czym skręcamy w prawo, kierując się w górę drogą asfaltową pomiędzy remizą OSP w Cisownicy (po lewej) i Szkołą Podstawową im. Jury Gajdzicy (po prawej). Po ok. 150 metrach przechodzimy obok nowej sali gimnastycznej. Po naszej prawej stronie widzimy bardzo strome północne stoki Malcowej (528 m.), za którą wyłania się robiący stąd duże wrażenie masyw Małej Czantorii (866 m.). Przed nami nieco po lewej wyłania się niewysokie wzgórze Goruszka (433 m.). Po ok. 200 metrach przekraczamy potok "Przykopa" na mapach podpisywany często jako "Czantoria" ( te nazwy w opisach szlaków będą stosowane zamiennie) i dalej kierujemy się drogą asfaltową w prawo w górę, przechodząc obok znajdującego się po lewej stronie drogi cmentarza z kapliczką. Szlak prowadzi teraz wzdłuż głębokiego jaru potoku "Czantoria".

     Podchodząc ok. 300 metrów dochodzimy do Chaty państwa Brzezinów, gdzie mieści się Izba Regionalna i gospodarstwo agroturystyczne.

 
Izba Regionalna "U Brzezinów": 

Przed nami widzimy zalesiony szczyt wzgórza Cis (523 m.) , na prawo od niego Małą Czantorię, a na lewo - pasmo Równicy (884 m.). Na lewo od niej jest fragment pasma Błatniej z Zebrzydką (579 m.). Po lewej (na północ) prawie bezleśny szczyt Goruszki. Z tyłu na północny - zachód zauważamy wzgórze Chełm (451 m.).

     Po 100 metrach dochodzimy do skrzyżowania, na którym skręcamy w prawo. Ulicą "Pod Czantorią" podchodzimy wśród pól łagodnie w górę. Po ok. 400 metrach kolejne rozwidlenie dróg. My idziemy prosto, drogą w lesie, przez 200 metrów. W tym miejscu opuszczamy ul. "Pod Czantorią" i kierujemy się drogą nieco w prawo. Po naszej prawej stronie mijamy strome, wschodnie stoki Malcowej i Grodziska (552 m.). Szlak prowadzi teraz pomiędzy kilkoma zabudowaniami zamieniając się z drogi polnej w leśną ścieżkę. Po ok.300 metrach dochodzimy do znajdującego się na zboczu Grodziska źródełka, wypływającego ze skał wapiennych. Stąd, cały czas lasem, podchodzimy stromo ścieżką prowadzącą dalej wzdłuż potoku. Po 250 metrowym podejściu mijamy po prawej paśniki dla zwierząt i ambonę leśników. Teraz znacznie łagodniej idziemy niewielkim grzbietem ok. 300 m., po czym skręcamy drogą gruntową w lewo, w kierunku widocznej przed nami drogi asfaltowej Cisownica - Budzin.

 
Potok "Przykopa" :

Drogą asfaltową pniemy się w górę. Po pokonaniu bardzo stromego jej odcinka i opuszczeniu lasu wyłania się przed nami w całej okazałości Mała Czantoria, wyglądająca jeszcze bardziej imponująco niż na początku szlaku. Widzimy jej bardzo strome, zalesione, zbocza, opadające ku północy w stronę wzgórz Cis, Kowalok (557 m.) i Jelenica (508 m.). Tutaj możemy z bliska zobaczyć, jak wyraźny jest próg oddzielający Beskid Śląski od Pogórza. Jego wysokość wynosi 350 - 400 metrów.

 
Widok z "Budzina" w stronę Republiki Czeskiej:

Dochodzimy teraz do zabudowań osiedla "Na Budzin". W kierunku wschodnim (patrząc na lewo) znajduje się pasmo Równicy i Lipowskiego Gronia, a za nimi po lewej jest Zebrzydka. W miarę podchodzenia przez Osiedle "Na Budzin"(ok. 700 m.) w stronę położonego jeszcze wyżej Podlesia panorama staje się coraz piękniejsza. Około 100 metrów przed najwyższym punktem, który osiąga droga asfaltowa na Podlesiu, mamy okazję podziwiać wspaniały widok w kierunku zachodnim i północnym.

     Patrząc na zachód, najbliżej nas widzimy górę Tuł (621 m.). Na lewo od niego, w dole, są dymiące kominy huty w Trzyńcu. Za nimi, w głębi, szerokie obniżenie, które tworzy Brama Morawska. Przy dobrej widoczności można zobaczyć ograniczające Bramę Morawską po lewej stronie dalekie wzgórza położone na zachód od Frydka - Mistka, a po prawej stronie pasmo Gór Odrzańskich, będących częścią Sudetów Zachodnich. W kierunku południowo - zachodnim (na lewo od Trzyńca, ale w głębi) widzimy grzbiety górskie Beskidu Śląsko - Morawskiego. Są to kolejno (od prawej strony) pasma obrzeżające dolinę Morawki, a więc pasmo Trawnego (1203 m.), będące północnym ramieniem Lysej Hory (1323 m.), a bliżej nas Jaworowy (1032 m.), z widoczną wieżą przekaźnikową i Ropica (1082 m).

 
Widok z "Budzina" w stronę Skoczowa:

 
W kierunku północno - zachodnim, na prawo od Tułu, w głębi, widać Cieszyn, za którym wyłaniają się obiekty kopalń w Karwinie (na terenie Czech). Na lewo od nich jeszcze dalej - miasto Hawirzów, a na prawo kominy huty w Ostrawie i zabudowania tego miasta. Patrząc jeszcze bardziej w prawo mamy kolejno: pasmo Zadniego Gaju, Jasieniowej i Chełmu, za którym daleko dostrzec można zabudowania Jastrzębia Zdroju i kominy elektrowni "Rybnik" oraz hałdy między Rybnikiem i Wodzisławiem Ślaskim.

     Na Podlesiu, które najwyższym punktem na Szlaku Cisownickim (ok. 600 m. n.p.m.), w miejscu gdzie dochodzimy do czarnego szlaku turystycznego z Goleszowa na Czantorię, jest najlepsza panorama w kierunku północnym i południowym.

     Na północ, na prawo od Chełmu, jest Górka Wilamowicka i położony u jej podnóża Skoczów. Za nim daleko widzimy osiedla mieszkaniowe w Żorach. W kierunku północno wschodnim zwraca uwagę biały biurowiec firmy "Mokate" w Ustroniu - Nierodzimiu. Za nim w głębi lśni tafla jeziora Goczałkowickiego, a w głębi dostrzegamy miasto Tychy. Najbliżej nas w kierunku północnym jest wzgórze Grodzisko.

     Na południu dominuje graniczna góra Ostry (709 m.) - najwyższy szczyt w Gminie Goleszów oraz położone na prawo od niego, znacznie niższe, graniczne wzgórze Wróżna, które od południa otacza Leszną Górną. Za Ostrym, po prawej, widać górę Ostry w Beskidzie Śląsko - Morawskim.

Z Podlesia można iść w lewo w górę, czarnym szlakiem turystycznym, na Małą Czantorię (stąd około 30 - 40 minut na szczyt) i dalej na Wielką Czantorię. Idąc tym szlakiem ok. 300 metrów przechodzimy obok zabudowań, a następnie dochodzimy do traktu leśnego. W przyszłości tędy będzie można dojść do planowanego, turystycznego przejścia granicznego Cisownica - Nydek. Tędy też, po około 10 minutach, dotrzemy do tzw. "Spowiedziska" - jednej z "leśnych" świątyń ewangelickich z okresu prześladowań religijnych. Za potokiem, po lewej stronie na niewielkiej śródleśnej polanie znajduje się źródło i brzozowy krzyż. Ponieważ zbudowano w tym miejscu ujęcie wodne, dlatego być może istniejący tu dawniej kamień pamiątkowy, jak i cale otoczenie, uległy zniszczeniu.

     Szlak czarny skręca jednak z traktu leśnego w lewo w górę i ścieżką, najpierw przez młody (200 m.), a później przez wysoki las świerkowy (ok. 1 km) pnie się, miejscami bardzo stromo, zachodnimi zboczami Małej Czantorii. Po drodze spotykamy dawne wyrobiska po eksploatowanej tu rudzie żelaza. W miejscu, gdzie czarny szlak ostro skręca w lewo odchodzi w prawo ścieżka do pomnika partyzantów, dawnego, zdradzonego bunkra (stąd 8 minut). Powrót tą samą drogą do drogi asfaltowej.

Od Podlesia szlak "Cisownicki" prowadzi w dół, wśród pól, drogą asfaltową, która dochodzi do Lesznej Górnej. Jego przebieg jest tu zgodny z czarnym szlakiem turystycznym. Znajdujemy się teraz na dziale wodnym oddzielającym dorzecze Wisły (po prawej stronie) od dorzecza Odry (po lewej). Po 500 metrach pomiędzy Ostrym i Małą Czantorią widzimy pasmo Louczki (835m.), a na lewo od niego górę Stożek (978 m.) i fragment granicznego pasma łączącego Stożek z Wielką Czantorią (995m). Cały czas łagodnie schodząc, zbliżamy się do gory Tuł, która ma asymetryczne zbocza. Zbocze południowe jest łagodniejsze, szczególnie w części górnej, od zbocza północnego, pokrytego w większości roślinnością łąkową. Tu właśnie w obrębie szczytu znajduje się rezerwat storczyków "Góra Tuł" (opis w rozdziale o roślinności). Pomiędzy Tułem, a znajdującym się na prawo od niego Zadnim Gajem jest dosyć szerokie obniżenie, pokryte łąkami i pastwiskami. Po ok. kilometrze od Podlesia opuszczamy drogę asfaltową i za czarnym szlakiem turystycznym kierujemy się w prawo, idąc północno - wschodnimi zboczami Tułu. Początkowo, przez 200 metrów, szlak podchodzi w górę, następnie systematycznie obniża się.

     Na tym odcinku cały czas możemy podziwiać piękne widoki w kierunku wschodnim: Małą Czantorię i położone u jej podnóża osiedle "Na Budzin", za nim Równicę, a na lewo od niej zalesiony szczyt Grodziska. Przed nami od północy fragment Zadniego Gaju, a za nim budynki na południowym zboczu Machowej. Po prawej głęboko wcięta między Tuł oraz Budzin i Grodzisko dolina Cisówki. Po około 800 metrach, gdy ścieżka schodzi na krawędzi lasu stromo w dół, przed nami, w kierunku południowo - zachodnim, możemy obserwować Cieszyn, Karwinę, Hawirzów i obniżenie Bramy Morawskiej. Przed nami, blisko, graniczne wzgórze Mołczyn, natomiast na lewo od niego huta w Trzyńcu i pasma Beskidu Śląsko - Morawskiego.

 
Schronisko PTTK "Pod Tułem" :

Po wejściu do lasu ścieżka łagodnie prowadzi wzdłuż potoku lasem mieszanym. Rosną tu buki, pojedyncze dęby, jawory, graby i świerki. Po ok. 500 metrach dochodzimy do drogi bitej, przekraczamy ją i dalej ścieżką podchodzimy kilkadziesiąt metrów, docierając do drogi bitej prowadzącej do widocznego z prawej strony schroniska PTTK "Pod Tułem" (opis schroniska w rozdziale "Baza noclegowa"). Schronisko "Pod Tułem jest położone na północnym zboczu Zadniego Gaju - grzbietu schodzącego w kierunku Cisownicy z Tułu.

W pobliżu schroniska znajduje się niewielka wychodnia skalna wapieni cieszyńskich oraz licząca ok. 7m. długości jaskinia.

Od schroniska schodzimy stromo leśną ścieżką początkowo na północ, później na północny - wschód. Po 200 metrach wychodzimy z lasu i łagodnie, przez 500 metrów, podchodzimy w górę polną drogą, biegnącą koło znajdującego się po prawej stronie lasu. Cały czas możemy tu oglądać pobliski grzbiet Jasieniowej z widoczną przecinką w miejscu dawnej kolejki linowej, którą dostarczano wapień z kamieniołomu w Lesznej Górnej do cementowni "Goleszów". Na prawo od Jasieniowej, Machowa z licznymi domkami na jej południowym zboczu.

 
Kościół ewangelicko-augsburski w Cisownicy: 

Pod koniec podejścia od polnej drogi odchodzi w prawo ścieżka, którą po 10 metrach dochodzimy do biegnącej nieco powyżej innej drogi polnej. Wkrótce, docieramy do pierwszych zabudowań osiedla "Gołaźnia" (części Cisownicy), położonego na północnym i północno - zachodnim zboczu Zadniego Gaju. Droga polna już przy pierwszym budynku zamienia się w drogę bitą, a po 500 metrach w drogę asfaltową. Szlak zielony prowadzi prawie płasko wśród nowych domków, których większość jest poniżej drogi. Po 200 metrach droga asfaltowa zaczyna dosyć stromo schodzić w dół. Prowadzi teraz pośród pastwisk. Rozpościera się stąd widok na będącą przed Równicę i Ustroń u jej podnóża. Po prawej stronie strome zbocze Malcowej, za nią Cis.

     Systematycznie, ale już łagodniej schodząc, po około 500 metrach przechodzimy przez mostek na Cisówce i dochodzimy do szosy prowadzącej przez Cisownicę.

Przed mostkiem w lewo odchodzi droga, którą po kilkudziesięciu metrach dochodzimy do gospody i gospodarstwa agroturystycznego "U Zająca"

Z tego miejsca kierujemy się główną droga w lewo w dół i przechodząc koło kościoła i budynku parafii ewangelicko - augsburskiej dochodzimy po ok. 500 metrach do świetlicy gminnej w Cisownicy.

Henryk Mróz