Porządek obrad posiedzenia Komisji Edukacji, Kultury, Sportu i Ochrony Zdrowia w dniu 20 stycznia 2012 r. obejmował punkt dotyczący analizy aktualnego opracowania możliwości restrukturyzacji systemu oświaty w Gminie Goleszów. W związku z tym pracownicy Urzędu Gminy Goleszów przygotowali analizę stanu obecnego systemu placówek oświatowych, a także kilka poglądowych wariantów jego reorganizacji. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r.  Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) zadaniem własnym gminy jest edukacja publiczna, czyli prowadzenie przedszkoli, szkół podstawowych i gimnazjów. Na prowadzenie szkół podstawowych i gimnazjów gmina otrzymuje z budżetu centralnego subwencję oświatową. Należy jednak zaznaczyć, iż wysokość tej subwencji nie pokrywa nawet kosztów wynagrodzenia nauczycieli. W roku 2011 subwencja oświatowa wyniosła 6.999.237 zł, a łączny koszt wydatków na oświatę poniesionych przez Gminę Goleszów wyniósł 12.270.948 zł.
Poniżej zamieszczone tabele obrazują wydatki na utrzymanie systemu oświaty w Gminie Goleszów w roku 2011, a także liczebność klas w poszczególnych szkołach w roku szkolnym 2011/12. Analizując stan obecny oświaty szczególną uwagę zwrócono na placówki objęte subwencją z budżetu państwa (szkoły podstawowe i gimnazjum) i wzięto pod uwagę następujące dane: łączną sumę składników wynagrodzeń  nauczycieli, administracji i obsługi we wszystkich szkołach w Gminie Goleszów, koszt utrzymania obiektów, w których mieszczą się poszczególne szkoły (opłaty za media, remonty bieżące itp.). Ponadto tabela uwzględnia ogólną liczbę uczniów uczęszczających do szkół, dla których organem prowadzącym jest Gmina Goleszów (stan liczbowy uczniów na dzień 30 września 2010 roku, według którego obliczono wysokość subwencji oświatowej na rok 2011).

Tabela 1. Wydatki (w zł) poniesione przez Gminę Goleszów na oświatę według stanu na dzień 31.12.2011 r.

Uwagi do tabeli:
- stan uczniów na dzień 30.09.2010 r. z Systemu Informacji Oświatowej - do obliczenia subwencji oświatowej na 2011 rok,
- wydatki na oświatę w Gminie Goleszów wyniosły w 2011 roku 12.270.948 złotych. Gmina otrzymała subwencję oświatową w wysokości 6.999.237 złotych, a dopłata z budżetu gminy wyniosła 5.271.711 złotych, co stanowi 43% ogólnych wydatków na oświatę.

Tabela 2. Liczebność dzieci w klasach w poszczególnych szkołach Gminy Goleszów

Oprócz powyższych danych, zawartych w tabelach, istotnym czynnikiem obrazującym stan oświaty w Gminie Goleszów jest poziom zatrudnienia w poszczególnych szkołach w odniesieniu do stanu liczbowego uczniów. Dla przykładu, w Szkole Podstawowej w Bażanowicach przy 54 uczniach zatrudnienie nauczycieli kształtuje się na poziomie 10,55 etatu, a w Szkole Podstawowej w Puńcowie przy 37 uczniach liczba etatów nauczycielskich to 7,22. Podczas gdy w Szkole Podstawowej w Dzięgielowie, do której uczęszcza 110 uczniów, liczba etatów to 11,94, zaś w Szkole Podstawowej w Cisownicy na 124 uczniów przypada 12,82 etatów nauczycielskich.

Symulacja możliwych wariantów reorganizacji oświaty w Gminie Goleszów

Warto podkreślić, że przy opracowywaniu symulacji wzięto pod uwagę aspekty społeczne, ekonomiczne i demograficzne. Kwestia demograficzna to nie tylko liczba urodzeń dzieci w poszczególnych miejscowościach naszej gminy w minionych kilkunastu latach, ale również stosunek liczby dzieci zamieszkujących w obwodzie szkolnym danej szkoły a faktycznie do niej uczęszczających.

Ponadto, dla prawidłowego przeprowadzenia symulacji możliwych oszczędności, wzięto pod uwagę także następujące dane: koszt dowozów uczniów z potencjalnie likwidowanych placówek do szkół, które ich przejmą po reorganizacji, przewidywana liczebność uczniów w oddziałach przejmujących uczniów, ewentualne koszty związane z zatrudnieniem dodatkowych nauczycieli w szkołach, w których po reformie zwiększyłaby się liczba uczniów (ok. 1,5 etatu).

Przygotowane zostały symulacje czterech wariantów reformy. Wariant I zakłada likwidację Punktów Filialnych w Kisielowie i Goleszowie Równi Szkoły Podstawowej w Goleszowie oraz Szkół Podstawowych w Puńcowie i Bażanowicach. W takim wypadku szacowane oszczędności zostały określone na poziomie ok. 1.500.000 zł rocznie. Wariant II, obejmujący likwidację Filii w Goleszowie Równi oraz Szkół w Puńcowie i Bażanowicach to przewidywane oszczędności na poziomie ok. 1.200.000 zł. Z kolei wariant III, zakładający likwidację Szkoły Podstawowej w  Puńcowie oraz obu Filii Szkoły Podstawowej w Goleszowie (w Kisielowie i Goleszowie Równi), powinien przynieść oszczędności na poziomie ok. 900.000 zł. Natomiast wariant IV, według którego zostałyby zlikwidowane Filia w Goleszowie Równi oraz Szkoła Podstawowa w Puńcowie, to szacunkowe oszczędności na poziomie ok. 600.000 zł.

Komplet niezbędnych materiałów związanych z reformą oświaty Gminy Goleszów, został przekazany radnym, którzy omówili przedstawione powyżej warianty na posiedzeniu Komisji Edukacji, Kultury, Sportu i Ochrony Zdrowia oraz sesji Rady Gminy Goleszów, która odbyła się 25 stycznia 2012 r. Podczas tej sesji radni podjęli uchwały intencyjne dotyczące zamiaru likwidacji Punktu Filialnego w Goleszowie Równi Szkoły Podstawowej w Goleszowie oraz Publicznej Szkoły Podstawowej im. Pawła Stalmacha w Bażanowicach. Natomiast nie podjęto uchwały dotyczącej zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Puńcowie, którą odroczono o rok ze względu na dokończenie poszczególnych etapów edukacji przez uczniów klas trzeciej i szóstej, a także uchwały dotyczącej zamiaru likwidacji Punktu Filialnego w Kisielowie Szkoły Podstawowej
w Goleszowie.

Władze samorządowe Gminy Goleszów mają świadomość wielkiej wagi decyzji dotyczących restrukturyzacji sieci szkół, a także zdają sobie sprawę z niedogodności społecznych, jakie ta reforma niesie za sobą. Jednakże ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych nakłada na gminę bardzo rygorystyczne wskaźniki finansowe, jakie gmina musi spełnić. Biorąc pod uwagę wysokość zadłużenia gminy, które w ciągu ostatnich 10 lat narastało lawinowo oraz fakt, że oświata stanowi ok. połowy wydatków bieżących budżetu gminy, należy podjąć radykalne i niezwłoczne kroki ku uzdrowieniu finansów gminy oraz by można było kontynuować prowadzenie wielu ważnych inwestycji na terenie naszej gminy jak np. remonty kapitalne dróg czy budowę kanalizacji.

Proponowana reforma systemu oświaty nie jest jedyną reformą, jaką gmina chce podjąć na drodze do celu, którym jest spełnienie wymaganych przez ustawę o finansach publicznych wskaźników, a co za tym idzie poprawienie stanu finansów naszej jednostki samorządu terytorialnego. Należy podkreślić, że reforma finansów gminy już została rozpoczęta w pierwszej kolejności poprzez wstrzymanie waloryzacji płac dla pracowników samorządowych zatrudnionych w Urzędzie Gminy i jej jednostkach organizacyjnych. Ponadto podejmowane są działania oszczędnościowe polegające na przystąpieniu naszej gminy wraz z kilkunastoma gminami z całej Polski do grupy zakupowej energii elektrycznej, co powinno obniżyć jej koszty o 30 %, reorganizacji struktury organizacyjnej Urzędu Gminy, która również przyniesie oszczędności, a także prowadzenie stałego monitoringu wydatków na media w samym urzędzie oraz w jego jednostkach organizacyjnych.

Autor artykułu: Krzysztof Glajcar - Wójt Gminy Goleszów